Ôdkrycie witamin było jednym z wielgich ôdkryć XIX stolecio. W 1897 roku Ekman ôdkrōł na Jawie, iże jedzynie ino rafinowanego biołego ryżu może prziniyś beriberi, w czasie kej niymlyny brōnotny ryż może wyleczyć choroba. Ôdkrōł tyż, iże substancyjo, co może wyleczyć beriberi, może być ekstrahowano ze pōmocōm wody abo alkoholu, a ôwdy ta substancyjo była nazywano "wed{4}}rozpuszczalnym B." W 1906 r. dowiedziōno, iże pożywiynie zawiyro ôkrōm biōłtek, lipidōw, wōnglowodanōw, sol niyôrganicznych i wody "kofaktory". Faktory te sōm ôbecne w niywielgich wielościach, ale sōm zdatne do wzrōstu zwiyrzōw. W 1911 roku Casimir Funke zidyntyfikowoł amine za substancyje we brōnotnym ryżu, kere mogōm zwalczać beriberi. Jejich włosności sōm podobne do tych wystympujōncych w pożywiyniu, a wiynkszość z nich to koynzymy. W 1906 r. dowiedziōno, iże pożywiynie zawiyro "kofaktory" inksze aniżeli biōłtka, lipidy, wōnglowodany, sole niyôrganiczne i woda. Sōm ône ôbecne w niywielgich wielościach, ale sōm zdatne do wzrōstu zwiyrzōnt. W 1911 roku Casimir Funke zidyntyfikowoł amine za substancyje we brōnotnym ryżu, kere zwalczajōm beriberi; jejich włosności i dystrybucyjo w pożywiyniu sōm podobne, a wiynkszość to koynzymy.
Witaminy sōm zdatnymi substancyjami do utrzimanio normalnego metabolizmu i zachowanio bazowych funkcyjōw ciała. Witaminy sōm potajlowane na witaminy rozpuszczalne we tłuszczach i witaminy rozpuszczalne we wodzie. Witamine rozpuszczalne we tłuszczach ôbyjmujōm głownie witaminy A, D, E i K, w czasie kej witaminy rozpuszczalne we wodzie ôbyjmujōm głownie witamine B i witamina C. Roztōmajte witaminy majōm roztōmajte zdrzōdła pożywiynio.
Witaminy rozpuszczalne we tłuszczach-:
1. Witaminka A: Ôbfite w ôleju wōntroby dorsza, ôrganach zwierzyncych i masle. W warzywach i ôwocach je ôbfite w tōmatykach, marchwicach, kartoflach, bananach, apluzinach i brōszkach. Niydobōr witaminy A może kludzić do nocnyj ślepoty.
2. Witaminka D: Ôbfite w żōłtkach jajowych, produktach mlycznych i drōżdżach. Witaminka D sztaluje rōwnowoga wapnia i fosforu, prōmuje wchłōnianie wapnia i może być używano do lyczynio i zapobiyganio rachitu i ôsteoporozie.
3. Witaminka E: Ôbfite w jajcach, ôlejach roślinnych i inkszych pożywiyniach, je mocnym antyôksydantym i może pōmōc w lyczyniu chorōb sercowo-naczyniowych i mōzgowo-naczyniowych.
4. Witamina K: Ôbfite we szpinacie, kapuście i inkszych pożywiyniach, witamina K pōmogo głownie w lyczyniu zaburzyń krzepniyńcio krwi.
Witaminy rozpuszczalne we wodzie-:
1. Witaminy B: Chude miyso i soja sōm bogate w witamina B1. Witaminka B2, znano tyż za ryboflawina, je ôbfite w żōłtkach jajowych, wōntrobie, nerkach, krabach rzycznych, drōżdżach, wołach i grōnczkach. Witaminka B3 wystympuje we drōżdżach, pszenicach, wōntrobie i ôtrubach ryżowych. Witaminka B4 wystympuje we srogich wielościach w jajcach, mōzgach zwiyrzōnt, piwie, słodzie i lecytynie sojowyj. Witaminka B5 je ôbfito we drōżdżach, pszenicach, wōntrobie i warzywach. Witaminka B6 je ôbfite w drōżdżach, pszenicach, wōntrobie, jajcach i produktach mlycznych. Witaminka B9 je ôbfito we listkowych zielōnych warzywach i wōntrobie. Witaminka B12 je ôbfite we wōntrobie, rybach, jajcach i jajcach kaczkowych. Witaminy grupy B ôdgrywajōm rola w utrzimaniu układu nerwowego i trowiynnego.
2. Witaminka C: Ôbfite we świyżych ôwocach i warzywach, takich jak apluziny, kiwi, tōmaty, papryka, gorzke melōny, kalafiōr i kale. Witaminka C może poprawić noczynia krwiōwe, a tyż uczestniczy we detoksykacyji.