Kategoryje witamin

Oct 09, 2025 Ôstawiynio wiadōmości.

Witaminy, czasami transliterowane za witaminy, sōm specyficznym terminym we żywiyniu. Ôdnoszōm sie ône do seryje zwiōnzkōw ôrganicznych i sōm klasōm śladowych substancyji ôrganicznych zdatnych do utrzimanio normalnych funkcyjōw fizjologicznych do ludzi i zwiyrzōw. Wiynkszość niy może być wyprodukowano ôd samego ôrganizmu i musi być dostympno z pożywiynio. Ino pora z nich może być syntetyzowanych w ôrganizmie abo produkowanych ôd mikroorganizmōw strzewowych. Ôdgrywajōm wożno rola we wzrōście, metabolizmie i rozwoju czowieka i sōm jednym z sześciu głōwnych skłodnikōw ôdżywczych (wōnglowodany, tłuszcze, biōłtka, minerały, witaminy i woda). Witaminy niy uczestniczōm we tworzyniu sie ludzkich kōmōrek ani niy lifrujōm ynergije ôrganizmowi, ale uczestniczōm w reakcyjach biochymicznych w ôrganizmie i sztalujōm funkcyje metaboliczne ôrganizmu. Jeźli przijmowanie witamin je niystykajōnce, to dokludzi to do dybalansu w ludzkim metabolizmie, co skutkuje zmyńszōnōm ôdpornościōm i powoduje "niydobōr witamin". Piyrwotny niydobōr witamin może być sprawiōny niystykajōncym spōżyciym skirz braku witamin w pożywiyniu abo zmyńszōnym spōżyciym pożywiynio.

 

Wtōrny niydobōr witamin może być sprawiōny zmyńszōnōm zdolnościōm ôrganizmu do wchłōnianio witamin, zwiynkszōnym zapotrzebowaniym na witamin abo interferyncyjōm niykerych lykōw. Witaminy to srogo familijo, z dziesiōntkami znanych teroźnie. Można je potajlować na dwie głōwne kategoryje: rozpuszczalne we tłuszczach i rozpuszczalne we wodzie. Witamine rozpuszczalne we wodzie sōm łacno rozpuszczalne we wodzie, ale niy w niy-polarnych rozpuszczalnikach ôrganicznych. Po wchłōniyniu w ôrganizmie przechowuje sie barzo niywielgo wielość, przi czym nadbytek je wydalany ze moczōm. Witaminy rozpuszczalne we tłuszczach sōm łacno rozpuszczalne w niypolarnych rozpuszczalnikach ôrganicznych, ale niy we wodzie. Mogōm być wchłōniane bez ôrganizm społym ze tłuszczami i grōmadzōm sie w ôrganizmie przi niskim tympie wydzielanio. Kożdo witamina zaôbycz przechodzi mocka ryakcyjōw, bezto wiynkszość witamin mo mocka funkcyjōw. Witamine A, D, E i K to witaminy rozpuszczalne we tłuszczach, w czasie kej witamine B i C to witaminy rozpuszczalne we wodzie. Niykere substancyje sōm chymicznie podobne do niykerych witamin i mogōm być przekształcane w witaminy bez proste ryakcyje metaboliczne. Te substancyje sōm nazywane prowitaminami. Bez przikłod, -karotyn może być przekształcōny w witamina A; 7-dehydrocholesterol może być przekształcōny w witamina D3, ale to wymogo mocki słożōnych ryakcyjōw metabolicznych. Tryptofan, skłodnik kwasu nikotynowego, niy może być uwożany za prowitamina.